Laozi

leftcupHet was een doorsnee dag aan de grens van de staat Zhou op de Hangu pas. Yin Xi (uitgesproken als Yin Shi), de grenscommandant, bekeek de gestage stroom van reizigers met een waakzaam oog. De dreigende oorlog met de naburige staten gaf hem voldoende redenen om extra alert te zijn.

Hij zag een oude man rijdend op de rug van een os langzaam de grenspoort naderen. Yin Xi begreep intuïtief dat er iets bijzonders was met deze man. Hij besloot hem staande te houden en vroeg hem naar zijn naam. “Ik ben Li Ehr,” antwoordde de man.

Laozi_01De oude man had een beminnelijke houding, hij was niet afwijzend of arrogant zoals veel reizigers aan de grens. De naam van de oude kwam Yin Xi bekend voor en na even nagedacht te hebben besefte hij wat zijn intuïtie hem probeerde te vertellen. “Bent u niet degene die ze Laozi, de Oude Meester, noemen?” De houding van de oude man werd iets terughoudender. Hij wilde geen aandacht trekken, tenslotte knikte hij en antwoordde: ”Inderdaad”.

“Dit is een grote eer”,  zei Yin Xi, en maakte een diepe buiging. “Ik ben een enthousiast student van de Tao (uitgesproken als Dao), en men zegt dat u op volmaakte wijze les geeft in de leer van de Tao.” Laozi glimlachte en zei: “Laten we niet alles geloven wat mensen zeggen, commandant.”

“U moet thee met me drinken voordat u weer verdergaat met uw reis,” zei Yin Xi.” Laozi zag Yin Xi’s oprechtheid en aanvaardde de uitnodiging. De commandant gaf zijn mannen het bevel om waakzaam te blijven en begeleidde Laozi naar zijn kantoor.

“Meester, ik ben erg nieuwsgierig hoe en waar u uw legendarische wijsheid heeft opgedaan”, zei Yin Xi, terwijl hij het gekookte water voor de thee opschonk.

“Zo wijs ben ik niet. Mensen hebben die indruk alleen maar omdat ik jarenlang als archivaris bij koning Wu heb gediend”.

“Er wordt beweert dat u die positie heeft gekregen omdat u alle boeken die u heeft gelezen kunt herinneren en samenvatten. U moet buitengewoon veel kennis bezitten”, zei Yin Xi. “De Tao is de terugkeer naar de eenvoud, niet het nastreven van kennis. Er zijn zeker veel boeken in het archief, maar geen kan de ware essentie van de Tao beschrijven”.

“Ik kan mij er nauwelijks een voorstelling van maken, zoveel boeken op één plek. Alleen een koning is in staat om zo’n verzameling aan te leggen. Ik ben al gelukkig als ik maar één boek kan inzien, een bibliotheek gaat bijna mijn verstand te boven.” “Boeken zijn dode dingen, commandant”, zei Laozi. “Ze bevatten de woorden van reeds lang geleden overleden mensen. De enige manier om levende wijsheid van dode boeken te krijgen is door ze in je leven toe te passen”.

“Dat is waar, niettemin vermoed ik dat er veel geleerden u afgunstig zijn om uw onbeperkte toegang tot de boeken. Ongetwijfeld, verlangen zij naar uw positie”, veronderstelde Yin Xi. “Ja, de positie lijkt begerenswaardig, maar kan in feite gevaarlijk zijn. Veel mensen zouden gebruik kunnen maken van laaghartige methoden of zelfs geweld om zo zelf de positie te bemachtigen. Werken voor de koning kan ook gevaarlijk zijn, het is bekend dat hij zijn eigen adviseurs om het leven laat brengen als zij een fout maken”.

“En toch heeft u jarenlang aan het hof gediend en voorspoed gekend als Koninklijke archivaris. Wat is uw geheim?”, vroeg Yin Xi gretig, terwijl hij thee schonk in twee kopjes. “Er is geen geheim. Ik volg de Tao. Iedereen kan hetzelfde doen, vermijd gevaar en genieten van vrede”.

“In dat geval zou u in staat moeten zijn om uw positie voor jaren te handhaven.” “Nee, mijn werk voor zijne majesteit is gedaan,” antwoordde Laozi. “Ik kan nu met pensioen en door de dreigende oorlog zie ik geen reden om nog langer in Zhou te blijven”.

“Wat ben ik jaloers op uw vrijheid! Door de oorlogsdreiging dacht ik er ook aan om te vertrekken, maar ik ben gebonden aan mijn bezittingen en carrière.” “Dat is de aard van het verlangen en gehecht zijn. Dat wat je wenst heeft de neiging je te binden; het opgeven of verminderen van je verlangens geeft je vrijheid”. Laozi leunde achterover en nam een slok van zijn thee.

“Het is jammer dat u vertrekt, Meester, want ik en vele anderen kunnen nog veel van u leren,” zei Yin Xi. “Kunt u een aantal notities voor ons opschrijven, zodat wij zelf ook de Tao kunnen volgen?” “Dat is een uitstekend idee”, zei Laozi. “Ik zal de basisbegrippen, de standaard uitspraken en samenvattingen van de belangrijkste werken uit het Koninklijke archief opschrijven. Evenals het advies dat ik in de loop van de jaren heb gegeven aan koning Wu, dat was namelijk ook gebaseerd op de Tao”.

“Zijn dergelijke adviezen dan ook op mij van toepassing, Meester?” “Zeker. De reikwijdte kan veranderen, maar de Tao blijft constant, ongeacht wie je bent. Koninklijk of burger, het maakt geen verschil voor de Tao”.

Laozi begon te werken. Hij gebruikte zijn buitengewone geheugen en inzicht om het ene beknopte hoofdstuk na het andere te maken. Elk hoofdstuk was een uittreksel van een belangrijk begrip, een opmerkelijk boek, of een gesprek met de koning. Uiteindelijk was het werk gedaan. Laozi gaf Yin Xi het manuscript. Yin Xi kon het niet geloven. Wat hij in zijn handen hield was koning Wu’s privébibliotheek in een compacte vorm. Hij had het idee dat Laozi alle schatten uit de Koninklijke bibliotheek had samengeperst tot een diamant en het hem had overhandigd.

Laozi nam afscheid, klom weer op zijn os en vervolgde zijn weg. Yin Xi riep hem na: “Meester! Hoe kan ik u danken voor dit geschenk? Zal ik u ooit weer zien?”. Laozi glimlachte en riep naar hem terug: “Dit geschenk is ook een dood ding. In dat opzicht is het niet anders dan de andere boeken. Denk eraan: Je kunt het tot leven laten komen door het in praktijk te brengen. Als je dat doet, zal je me weer tegenkomen … in de Tao”. Yin Xi keek Laozi na totdat de wijze uit het zicht was verdwenen.

Zij beiden beseften niet dat het geschenk was voorbestemd om één van de belangrijkste spirituele boeken ter wereld te worden. Noch beseften zij dat net één van de belangrijkste historische gebeurtenissen in de menselijke geschiedenis had plaatsgevonden. Deze doorsnee dag op de Hangu pas … bleek achteraf niet zo “doorsnee” te zijn geweest.

Laozi_02Laozi legde zijn filosofie neer in het beroemde boek de Tao Te Tjing, een verzameling van 81 verzen. De verzen gaan over hoe juist te handelen in het leven en ze geven een uitleg over ons bestaan. De verzen zijn cryptisch, waardoor er vele verschillende interpretaties zijn. De Nederlandse Taoïst Kristofer Schipper heeft ze opnieuw geïnterpreteerd en vertaald voor een breder publiek, zodat ze voor eenieder toepasbaar zijn om richting in het leven te vinden.

– Laat je inspireren! –